Zakon o zapošljavanju i osiguranju za slučaj nezaposlenosti
("Sl. glasnik RS", br. 36/09)

Zakon o zapošljavanju i osiguranju za slučaj nezaposlenosti ("Sl. glasnik RS", br. 36/09), pored ostalog, uređuje i poslove zapošljavanja, mere aktivne politike zapošljavanja i druga pitanja od značaja za zapošljavanje i zadovoljavanje potreba poslodavaca.

U sprovođenju programa i mera aktivne politike zapošljavanja, značajne su subvencije poslodavcima koji zapošljavaju nezaposlena lica. Uslovi, način i postupak ostvarivanja prava na subvencije uredeni su opštim aktima Nacionalne službe za zapošljavanje (u daljem tekstu: Nacionalna služba) i to: Pravilnik o kriterijumima i načinu sprovođenja mera aktivne politike zapošljavanja ("Službeni glasnik RS", broj 7/2010, 3/2011 i 6/2011).

Programi i mere aktivne politike zapošljavanja su usmereni ka povečanju zaposlenosti, odnosno zapošljavanju i u tom smislu značajni su:

1. Dodatno obrazovanje i obuke koje organizuje Nacionalna služba na zahtev poslodavca ili za potrebe tržišta rada.
   
   
2. Podsticanje novog zapošljavanja su mere kojima se stvaraju uslovi za zapošljavanje nezaposlenih lica odobravanjem subvencija poslodavcu u visini doprinosa za obavezno socijalno osiguranje (penzijsko i invalidsko, zdravstveno osiguranje i osiguranje za slučaj nezaposlenosti), koje plaća poslodavac.
   Subvencija doprinosa obezbeduje se preko Nacionalne službe i odobrava se poslodavcu koji sa nezaposlenim licem zasnuje radni odnos na neodređeno vreme.
   Nacionalna služba realizuje i programe novog zapošljavanja, odobravanjem subvencije poslodavcu u jednokratnom iznosu za otvaranje i opremanje radnih mesta radi stvaranja uslova za zapošljavanje nezaposlenih i rešavanje viška zaposlenih.
   
   
3. Program stručnog osposobljavanja nezaposlenih koji prvi put zasnivaju radni odnos, u svojstvu pripravnika, za zanimanje za koje su ta lica stekla određenu školsku spremu za rad na određenim poslovima i ako je to kao poseban uslov za rad na tim poslovima propisano zakonom ili opštim aktom poslodavca.
   
   
4. Osposobljavanje pripravnika-volontera je program namenjen nezaposlenim licima sa kojima je poslodavac zaključio ugovor o stručnom osposobljavanju u smislu člana 201. stav 1. tačka 1. Zakona o radu (volonterski rad), radi obavljanja pripravničkog staža i polaganja stručnog ispita.
   Za vreme trajanja osposobljavanja, pripravnik – volonter je obavezno osiguran za slučaj invalidnosti i nastanka telesnog oštećenja prouzrokovanog povredom na radu ili profesionalnom bolešću, u skladu sa propisima o penzijskom i invalidskom osiguranju radnika, na teret sredstava Nacionalne službe.
   
   
5. Podsticanje zapošljavanja invalida ostvaruje se kroz realizaciju programa zapošljavanja invalida, kojima se podstiče otvaranje novih radnih mesta i stvaraju uslovi za zapošljavanje invalida, a naročito:
   
   
   • odobravanjem subvencije doprinosa obaveznog socijalnog osiguranja, poslodavcu koji zasnuje radni odnos na neodređeno vreme sa invalidom, u trajanju od 36 meseci;
   • učešćem u finansiranju opremanja radnog mesta za rad invalida;
   • učešćem u finansiranju zarade invalida u trajanju od 12 meseci, u visini do 80% od prosečne mesečne zarade po
   • zaposlenom ostvarene u Republici, odnosno opštini ili gradu ako je to za njih povoljnije, prema poslednjem objavljenom podatku republičkog organa nadležnog za poslove statistike.

PORESKE OLAKŠICE I OSLOBOĐENJA OD PLAĆANJA DOPRINOSA
ZA ZAPOŠLJAVANJE NOVIH LICA

Zakon o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje
(Sl.gl. RS br: 84/04; 61/05 i 62/06 i 5/09, 52/2011)

Zakonom o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje (Sl.gl. RS br: 84/04; 61/05, 62/06 5/09 i 52/11), prema izmenjenim i dopunjenim odredbama koje se primenjuju od 1. septembra 2006. godine propisano je u kojim slučajevima poslodavci mogu biti oslobođeni plaćanja doprinosa na osnovicu ili im ta obaveza može biti umanjena za 80%.

Prema odredbama člana 45. Zakona, propisano je da:

1. POSLODAVAC koji zaposli lice koje je na dan zaključenja ugovora o radu starije od 50 godina i koje kod Nacionalne službe za zapošljavanje (Nacionalna služba) ima status korisnika novčane naknade za vreme nezaposlenosti ili je kod Nacionalne službe prijavljeno kao nezaposleno lice najmanje 6 meseci bez prekida, oslobađa se obaveze plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje (u daljem tekstu: doprinos) koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca.
   
   
2. POSLODAVAC koji zaposli lice koje je na dan zaključenja ugovora o radu starije od 45 godina i koje kod Nacionalne službe ima status korisnika novčane naknade za vreme nezaposlenosti ili je kod te službe prijavljeno kao nezaposleno lice najmanje 6 meseci bez prekida, ima pravo da doprinose koji se plaćaju na osnovicu, obračunava i plaća po stopama umanjenim za 80%.
   Pravo na oslobođenje od plaćanja doprinosa u skladu sa navedenim poslodavac ostvaruje u periodu od dve godine od dana zasnivanja radnog odnosa zaposlenog.
   Način i postupak primene odredaba člana 45. Zakona uređeni su Pravilnikom o načinu i postupku obračunavanja i plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za novozaposlene starije od 45 godina, odnosno 50 godina (Sl.gl. RS br: 99/04; 33/05 i 72/06).
   
   
3. Noveliranom odredbom člana 45a Zakona, propisano je da:
   • POSLODAVAC koji zaposli lice koje se u smislu zakona kojim se uređuje rad smatra pripravnikom, koje je na dan zaključenja ugovora o radu mlađe od 30 godina i koje je kod Nacionalne službe prijavljeno kao nezaposleno lice, oslobađa se obaveze plaćanja doprinosa koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca, za period od tri godine od dana zasnivanja radnog odnosa tog lica;
   • POSLODAVAC koji zaposli na neodređeno vreme lice mlađe od 30 godina i koje je prijavljeno kao nezaposleno lice kod Nacionalne službe najmanje tri meseca bez prekida, oslobađa se plaćanja doprinosa koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca, za period od dve godine od dana zasnivanja radnog odnosa tog lica.
     Bliži uslovi, način i postupak primene odredaba člana 45a Zakona, uređeni su Pravilnikom o načinu i postupku obračunavanja i plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za pripravnike i novozaposlena lica mlađa od 30 godina (Sl.gl. RS br. 72/06).
     
     
4. Članom 45b Zakona propisano je da POSLODAVAC koji na neodređeno vreme zaposli lice sa invaliditetom u skladu sa zakonom koji uređuje sprečavanje diskriminacije lica sa invaliditetom za koje se odgovarajućom pravno-medicinski validnom dokumentacijom dokaže invalidnost, oslobađa se obaveze plaćanja doprinosa koji se plaćaju na osnovicu, odnosno na teret sredstava poslodavca, za period od tri godine od dana zasnivanja radnog odnosa tog lica.
   Način i postupak primene ove odredbe uređen je Pravilnikom o načinu i postupku obračunavanja i plaćanja doprinosa za obavezno socijalno osiguranje za lica sa invaliditetom (Sl.gl.RS br. 72/06).

Zakon o porezu na dohodak građana
(Sl.gl.RS br: 24/01; 80/02; 135/04, 62/06 i 65/06,10/07,7/08,7/09,31/09,44/09, 18/10 i 50/11)

Zakonom o porezu na dohodak građana (Sl.gl.RS br: 24/01; 80/02; 135/04, 62/06,65/06,10/07,7/08,7/09,31/09,44/09), odredbama čl. 21b – 21d, utvrđene su poreske olakšice za poslodavca koji zaposli lice saglasno odredbama člana 45, 45a i 45b Zakona o doprinosima za obavezno socijalno osiguranje. U smislu navedenog poslodavac se oslobađa obaveze plaćanja obračunatog i obustavljenog poreza iz zarade novozaposlenog lica za period od dve odnosno tri godine od dana zasnivanja radnog odnosa tog lica.

Način i postupak ostvarivanja poreske olakšice uređeni su:

Uplatu doprinosa za novozaposlena lica umesto poslodavca za koja je poslodavac stekao oslobođenje odnosno olakšicu plaća Nacionalna služba.
Poreske olakšice i oslobođenje od plaćanja doprinosa, ne mogu ostvariti državni organi i organizacije, javna preduzeća, javne službe i drugi direktni i indirektni budžetski korisnici.
Povlastice po osnovu navedenih zakona može da ostvari poslodavac koji na dan 1. septembra 2006. godine ima najmanje isti broj zaposlenih kao i na dan stupanja na snagu zakona, tj. na dan 27. jula 2006. godine.

Zakon o profesionalnoj rehabilitaciji i zapošljavanju osoba sa invaliditetom (Sl.gl.RS br. 36/09).